سایت آزمون دکتری ‌( www.PhdAzmoon.Net ) –  تهران- ایرنا- سازگاری نظام دانشگاهی با محیط و جامعه ، یکی ازالزامات توسعه پایدار در شرایط تغییر شتابان است به همین منظور همسویی با تحولات جامعه و آینده اندیشی و سیاست گذاری در نظام آموزش عالی ضرورت پیدا کرده است .

پی اچ دی آزمون : به گزارش روز دوشنبه ایرنا ، بی توجهی به روند تغییرات و پیامدهای آن می تواند برای نظام دانشگاهی، جامعه و پایداری توسعه دانشگاه و توسعه پایدار ملی زیانبار باشد. از این رو یکی از محورهای کلیدی نظام آموزش عالی و نهاد دانشگاه ، مسئله پاسخگویی به نیازهای اجتماعی ، سیاسی، اقتصادی ، فناوری و زیست محیطی است که تحقق این کارکرد منوط به درجه انطباق و سازگاری آموزش عالی و نهاد دانشگاه با محیط علمی و اجتماعی به عنوان مؤلفه اصلی آینده پژوهی در نظام آموزش عالی است.
آینده پژوهی در نظام آموزش عالی ، شناسایی فرصت ها و تهدیدهای ناشی از تغییرات ، طراحی چشم انداز و آینده مطلوب برای آموزش عالی و دانشگاه ، طراحی راهبردها و اقدامات موثربرای دستیابی به آینده مطلوب است.

از این رو در گفت وگویی پژوهشی با دکتر پریناز بنی سی ، استاد دانشگاه و کارشناس آموزشی به بررسی چگونگی انطباق و سازگاری نظام دانشگاهی با جامعه پرداخته و از وی خواسته ایم تا به سؤالاتی با این رویکرد که به منظور سازگاری نظام دانشگاهی ایران با محیط و جامعه به عنوان مقوله آینده پژوهی درنظام آموزش عالی چه راهبردهایی ضروری است ، پاسخ دهد .
متن این پرسش و پاسخ به این شرح است :

** س : با توجه به اینکه سازگاری نظام دانشگاهی با محیط های علمی و اجتماعی از الزامات توسعه پایداراست ، نظام دانشگاهی ایران تا چه حد با این محیط ها سازگاری دارد وآیا پاسخگوی نیازهای اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی و زیست محیطی است ؟
– از آنجایی که نظام های آموزش عالی ، اهداف و کارکردهای خاص خود را دارند ، ممکن است در برخی شرایط پاسخگوی همه نیازها نباشند .
به منظور پاسخگویی به نیازهای جامعه ضروری است ، باید افرادی که جذب نظام دانشگاهی می شوند متناسب با نیاز جامعه باشند چنانکه برخی رشته ها در جامعه ایران بر اساس نیاز جامعه نیست و هیچ جایگاهی ندارند و یا کاربرد این رشته ها در ایران اشباع شده است .
اگر در جذب دانشجو به مؤلفه ی « پاسخگویی به نیاز جامعه » توجه نشود بعد از فارغ التحصیلی دانشجویان ، آنان با بحران نبود تناسب با خاستگاه های نظام جامعه مواجه می شوند و این بحران ، تعارض های اجتماعی ایجاد می کند .
بنابر این ضرورت دارد که برنامه ریزی راهبردی و استرا تژیک برای نظام آموزشی کشور صورت گیرد ، برای آن که برنامه ریزی در نظام آموزش عالی تحقق یابد ، لازم است برای این نظام آموزشی یک مدلی طراحی شود که این مدل میزان عرضه و تقاضا را نشان دهد .
به عبارت دیگر این مدل نشان می دهد که در نظام آموزش عالی نیاز به چه رشته هایی وجود دارد و این مدل باید براساس داده های کمی باشد زیرا تعداد و ارقام در جذب نیرو بهترین راهنما خواهد بود و زمانی که ورودی های دانشگاه متناسب با نیاز جامعه باشد برای این نیروها سرمایه گذاری می شود و آنان به شیوه ی درست آموزش می بینند و تربیت می شوند و در این شرایط است که این نیروها پس از فارغ التحصیلی در جایگاه درست خود مشغول به فعالیت می شوند.

** س : برخی کارشناسان آموزشی روند جدایی آموزش وپژوهش را به منزله پایان حیات دانشگاه ها می دانند ، از نظر شما این روند درمورد دانشگاه های ایران چگونه تحلیل می شود ؟
– این نظریه بسیار درست است ، هیچ گاه نمی شود آموزش و پژوهش را ازهم جدا کرد ، نظام های آموزشی بدون آموزش و پژوهش نمی توانند حرکت کنند ، درکنار این مؤلفه ، آموزش و پژوهش باید کلاسیک ، قاعده مند و در تعامل با یکدیگر باشند و اهداف آن ها باید همسو باشد زیرا این همسویی به ارتقای نظام آموزش عالی کمک می کند ، به عبارت دیگر ضروری است که یک نگاه و تفکر سیستمی بین این دو مؤلفه وجود داشته باشد .

** س : به منظور سازگاری نظام دانشگاهی با محیط و جامعه به عنوان مقوله آینده پژوهی درنظام آموزش عالی چه راهبردهایی ضروری است ؟
– مقوله آینده پژوهی فضای فکری خاص خود را می طلبد ، در سال ۱۳۸۰ آقای دکتر رضا منصوری معاون پژوهشی وقت وزارت علوم تحقیقات و فناوری ، کتابی را تحت عنوان «ایران ۱۴۰۰ » تآلیف کرد و توجه ما را به چشم انداز توسعه علمی ایران در قرن تازه معطوف کرد و در این کتاب فضا ، امکانات ومدرسان آموزشی ایران را در بیست سال بعد پیش بینی کرده بود ، در حال حاضر هم یعنی در سال ۱۳۹۵باید چشم انداز بیست سال بعد ترسیم شود ، نه اینکه اکنون متوجه شویم که جمعیت ایران حالت معکوس دارد و تعداد دانش آموزان در حالت رکود است .
ما در نظام آموزشی با بحران افزایش تعداد دانشجویان در مقاطع تحصیلات تکمیلی مواجه هستیم در حالی که در مقطع کارشناسی ،
تعداد دانشجویان کاهش یافته است ، این بحران ها حکایت از این واقعیت دارد که اگر این بحران در سال های گذشته پیش بینی می شد اکنون با این مشکلات مواجه نبودیم ، بنابراین آینده پژوهی لازمه یک نظام آموزش عالی موفق است .
در پاسخ به سؤال شما مبنی بر اینکه چگونه نظام دانشگاهی با محیط و جامعه سازگاری یابد ، باید گفت ابتدا ضروری است که یک مدیریت سیستمی در سطح کلان اجرا و از مدیریت جزیره ای اجتنا ب شود و به گونه ای نباشد که هر سازمانی برنامه ریزی خاص خود را داشته باشد .
دوم ، برنامه های استراتژیک برای نظام دانشگاهی طراحی شود . سوم ، تأکید براهمیت آمایش سرزمینی و توجه به نیازها و ضرورت ها درایجاد رشته ها، مقاطع تحصیلی و مراکزآموزش عالی درمناطق مختلف کشور. چهارم ، برآورد نیروی انسانی لازم و برنامه ریزی دقیق برای تأمین آن برای نیل به اهداف سازمان . پنجم، هم زمان با ایجاد تغییر و تحولات درنظام دانشگاهی ضروری است که در چرخه صنعت نیز این تحولات رخ دهد ، زیرا خروجی نظام آموزش عالی وارد صنعت می شود ، بنابراین ارتباط بین صنعت و نظام آموزش عالی بسیار مهم است و باید با کم رنگ شدن پدیده مدرک گرایی ، کسب مهارت دانشجویان و آمادگی آنان برای ورود به صنعت مدنظر قرار گیرد . ششم ، کیفیت آموزشی نظام دانشگاهی ضروری است که ارتقاء یابد .
م .خ **۱۶۰۱** خبرنگار: مهرنوش خرمی نژاد ، انتشاردهنده : شهناز حسنی