سایت آزمون دکتری ‌( www.PhdAzmoon.Net ) – برای اولین بار در استان سیستان و بلوچستان، مساله ریزگردهای سیستان از حوزه‎ جامعه‎شناسی توسط دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان مورد پژوهش قرار گرفت.

به گزارش پی اچ دی آزمون به نقل از ایسنا، سارا فیروزیان نگارنده این پایان نامه در پژوهش انجام شده، تأثیر ریزگردها را بر روی مسائل و آسیب‎های اجتماعی چون مهاجرت، بیکاری، اعتیاد و طلاق بررسی کرد.

استاد راهنما و استاد مشاور در این تحقیق به ترتیب دکتر سعید محمدی صادق و دکتر محمدرضا نورا، اعضای هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد زاهدان بودند و داور این جلسه دفاع دکتر ضیاء خزائی، عضو هیات علمی و مدیر گروه جامعه شناسی این واحد دانشگاهی بود.

روش تحقیق انجام شده در این پژوهش توصیفی میدانی از نوع همبستگی بوده و جامعه آماری برخی از شهروندان سیستان است.

یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که وقوع ریزگردها در منطقه از منظر جامعه شناسی سبب افزایش مهاجرت، بیکاری، اعتیاد، طلاق و غیره می‎شود. یافته‌های آماری نشان داد که بین مهاجرت و وقوع ریزگردها از منظر جامعه شناختی رابطه معنی‌داری وجود دارد. همچنین بین متغیرهای بیکاری و کاهش درآمد و افزایش طلاق با وقوع ریزگردها نیز این رابطه معنادار وجود داشته است. افزون بر آن، نتایج حاصل از تحلیل نشان داد که مساله ریزگردها تاثیر مثبت و معنی‌داری بر افزایش اعتیاد و مهاجرت در منطقه دارد.

اهداف این پژوهش تبیین رابطه بین آسیب‎های اجتماعی مهاجرت مردم سیستان، بیکاری، اعتیاد و طلاق و وقوع ریزگردها عنوان شده است.

در بخشی از این پایان نامه با عنوان «آسیب‌های اجتماعی و بررسی جامعه شناختی ریزگردها» آمده است: ریزگردها آسیب‌های اجتماعی زیادی را می‌تواند، ایجاد کند. عوامل متعددی برای وقوع پدیده گرد و غبار ذکر شده است که می توان از جمله آنها به خشکسالی‌های پی در پی، تخریب پوشش گیاهی، تغییر کاربری اراضی و ایجاد سدهای بزرگ در حوزه های بالادست اشاره کرد. ریزگردها اثرات مسقیم و غیر مستقیم متفاوتی دارد. اثر مستقیم آن شامل کاهش تولید کشاورزی و کاهش آب زیرزمینی، کاهش جریان آب در رودخانه‌ها و جویبارها، در معرض خطر قرار گرفتن اکوسیستم‌های طبیعی یا انسانی، فرسایش خاک، از بین رفتن احشام و حیات وحش است.

اثر غیر مستقیم شامل کاهش در آمد کشاورزان، کاهش درآمد مالیاتی دولت ، افزایش هزینه آب و حمل و نقل، افزایش مهاجرت کشاورزان به شهرهای کوچک و بزرگ، کاهش تولید و کاهش کیفیت غلات است. افزایش بیکاری و کاهش درآمد و افزایش آمار طلاق و فروپاشی نهاد خانواده و جذب جوانان و شهروندان به مصرف مواد مخدر و اعتیاد از دیگر تبعات آن است.

به طور کلی از جنبه جامعه شناسی اثرات و پیامدهای اجتماعی ریزگردها شامل تشدید روند مهاجرت از مناطق در معرض گرد و غبار ، بیکاری و یا کاهش درآمد، افزایش اعتیاد،  افزایش طلاق  و بسیاری از آسیب‎های اجتماعی دیگر است.

سارا فیروزیان در گفتگو با ایسنا، ضمن تقدیر و تشکر از استادان راهنما، مشاور و داور خود عنوان کرد: انگیزه مهم برای انجام این کار پژوهشی، گام برداشتن در راستای کاهش مشکلات و مسائل اجتماعی سیستان است که امیدوارم کارهای کارشناسی بیشتری در این زمینه انجام شود.

وی با بیان اینکه وقتی کار به صورت علمی و تخصصی انجام شود، نتایج ارزنده‎تری به همراه خواهد داشت، گفت: آسیب‎های اجتماعی از مهمترین مسائل هر جامعه‎ای محسوب می‎شود که باید در راستای شناسایی، پیشگیری و درمان آن اقدامات مفید و مناسبی انجام شود.