سایت آزمون دکتری ( www.PhdAzmoon.Net ) –  آگاهی از کل کمیت تولید علم کشور لازمه هدایت آن به سمت توسعه علمی بیشتر/ آمار کمیت تولید ایران در پایگاه‌های مختلف بین المللی

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) با اعلام آمار کمیت تولید علم ایران در پایگاه‌های مختلف بین‌المللی، گفت: بررسی پایگاه‌های علمی معتبر بین‌المللی نشان می‌دهد که بخش زیادی از کمیت تولید علم ایران گزارش نشده است.

به گزارش پی اچ دی آزمون به نقل از سرویس علمی ایسنا، دکتر محمدجواد دهقانی با بیان این که رشد علمی ایران در عرصه‌های بین‌المللی، جمهوری اسلامی ایران را به عنوان یکی از قدرتهای نوظهور علمی در سطح جهان مطرح کرده است، اما این رشد فقط مرهون کمیت تولید علم نیست، اظهار کرد: کمیت تولید علم تنها یکی از ابعاد توسعه علمی است. به طور متوسط حدود یک پنجم از این کمیت با مشارکت بین‌المللی تولید می‌شود که آن را تحت عنوان دیپلماسی علمی می‌شناسیم. تولیدات علمی کشور علاوه بر رشد کمی، رشد در خور توجهی از لحاظ کیفی نیز داشته، بویژه اینکه از این حیث در جمع کشورهای برتر منطقه قرار داریم.

وی افزود: هر چند کمیت تولید علم تنها یکی از ابعاد توسعه علمی محسوب می‌شود، اما آگاهی کامل از کل این کمیت از اهمیت فراوانی برخوردار است، زیرا تا از وجود این کمیت مطلع نباشیم، امکان برنامه‌ریزی جامع برای هدایت آن وجود ندارد.

وی گفت: بررسی برخی از پایگاه‌های علمی معتبر بین‌المللی نشان می‌دهد که بخش بزرگی از کمیت تولید علم کشور تاکنون گزارش نشده است یا حداقل مورد توجه قرار نگرفته است. اطلاعات کمیت تولید علم کشور در پایگاه‌های ملی و بین‌المللی نشان می‌دهد که حداقل ۷۰ درصد این کمیت تاکنون گزارش نشده است و اگر تنها پایگاه‌های بین‌المللی را مبنا قرار دهیم، نیمی از کمیت مورد توجه قرار نگرفته است.

سرپرست ISC خاطرنشان کرد: سرعت نمایه سازی اطلاعات در پایگاه‌های بین‌المللی با یکدیگر یکسان نیست، بنابراین بویژه برای اطلاعات سال ۲۰۱۵ که هنوز تکمیل نشده است باید مدتی صبر کرد. شرکت تامسون رویترز که مالک پایگاه استنادی آی.اس.آی است به ارائه سایر پایگاه‌های اطلاعات نیز پرداخته است. برای انتخاب محتوای این پایگاه‌ها از فرایندهای ارزیابی مختلفی استفاده می‌شود تا جامعه علمی از کیفیت محتوای آن اطمینان حاصل کنند. نمایه استنادی بایوسیس (BIOSIS Citation Index)، مندرجات جاری (Current Content Connect)، مدلاین (Medline)، سای.ال.او (SciELO Citation Index)، زئولوجیکالرکورد (Zoological Record)، چکیده‌های زیستی (Biological Abstracts)، پایگاه استنادی آی.اس.آی (Web of Science Core Collection)، اینسپک (Inspec) و اف.اس.تی.ا – پایگاه علم تغذیه (FSTA – The Food Science Resource) ازجمله این پایگاه‌ها هستند. این پایگاه‌ها لزوما توسط آی.اس.آی تولید نشده‌اند، بلکه بخشی از آن‌ها از سایر ناشران یا فراهم آورندگان اطلاعات دریافت و در یک قالب جدید با ارزش‌های افزوده دیگر ارائه می‌شوند.

دهقانی ادامه داد: بررسی پایگاه اف.اس.تی.ا – پایگاه علم تغذیه در فاصله سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ نشان می‌دهد که به ترتیب میزان کمیت تولید علم ایران ۲۴ ،۳۲ ،۳۱ ،۵۹ ،۸۰ ،۱۱۴ ،۱۵۰ ،۲۱۴ ،۲۴۴ ،۳۷۷ ،۵۴۱ ،۶۹۶ ،۷۵۹ ،۷۸۸ ،۷۷۴ و ۱۰۴۸ مدرک بوده است.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) گفت: جمهوری اسلامی ایران از سال ۲۰۰۰ تا سال ۲۰۱۵ تعداد ۱۰۹ هزار و ۶۵۵ مدرک در پایگاه اطلاعات علمی اینسپک منتشر کرده است. میزان کمیت تولید علم ایران در این پایگاه از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ به ترتیب ۵۱۹ ،۵۹۰ ،۹۳۱ ،۱۳۰۶ ،۱۸۲۵ ،۲۱۷۹ ،۳۷۰۲ ،۴۷۰۹ ،۷۵۴۷ ،۹۰۶۶ ،۱۰۵۸۹ ،۱۲۳۵۵ ،۱۳۱۹۲ ،۱۳۷۷۱ ،۱۴۲۵۳ و ۱۳۱۲۱ مدرک بوده است.

وی یادآور شد: پایگاه استنادی اسکوپوس یکی دیگر از پایگاه‌های معتبر بین‌المللی است که وابسته به موسسه انتشاراتی الزویر است که ۳۲۹ هزار و ۱۱ مدرک از ایران در دوره زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ در این پایگاه نمایه سازی شده است. به ترتیب تعداد ۱۷۵۹ ،۲۱۰۳ ،۲۹۹۷ ،۴۳۸۸ ،۵۷۵۱ ،۸۱۸۸ ،۱۱۳۹۳ ،۱۵۰۱۳ ،۱۹۴۸۹ ،۲۴۰۵۵ ،۲۹۶۶۷ ،۳۹۳۴۲ ،۴۰۴۵۱ ،۴۱۳۱۳ ،۴۳۳۶۸ و ۳۹۷۳۴ مدرک در فاصله سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ در این پایگاه ثبت شده است.

دهقانی افزود: پایگاه استنادی آی.اس.آی به عنوان یکی از پایگاه‌های شرکت تامسون رویترز، یکی از مراجع بین‌المللی برای سنجش کمیت تولید علم است. ۲۶۱ هزار و ۱۷۱ مدرک در فاصله زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ از جمهوری اسلامی ایران در این پایگاه ثبت شده است. به ترتیب در فاصله سال‌های ذکر شده تعداد ۱۷۴۶ ،۲۰۹۷ ،۲۸۴۵ ،۳۹۳۶ ،۵۱۶۱ ،۶۹۱۴ ،۹۲۰۸ ،۱۳۴۰۷ ،۱۷۴۵۰ ،۲۰۳۶۵ ،۲۲۴۴۱ ،۲۸۶۵۰ ،۳۰۴۴۲ ،۳۱۰۷۳ ،۳۱۹۸۶ و ۳۳۴۵۰ مدرک از کشور در این پایگاه ثبت شده است.

وی در ادامه گفت: پایگاه اطلاعاتی چکیده‌های زیستی یکی دیگر از پایگاه‌هایی است که توسط شرکت تامسون رویترز (ISI) نیز ارائه می‌شود.در مجموع در خلال سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ تعداد ۴۷ هزار و ۸۸۹ مدرک از جمهوری اسلامی ایران در این پایگاه ثبت شده است. در خلال این سال‌ها به ترتیب ۳۴۳ ،۴۰۹ ،۵۸۶ ،۷۱۰ ،۹۴۹ ،۱۴۰۲ ،۱۷۶۷ ،۲۳۸۹ ،۲۷۶۵ ،۳۴۸۷ ،۳۸۹۸ ،۴۹۳۲ ،۶۱۷۳ ،۵۷۵۶ ،۶۱۴۵ و۶۱۷۸ مدرک از جمهوری اسلامی ایران در این پایگاه نمایه‌سازی شده است.

وی اضافه کرد: تفاوت در تعداد مدارک نمایه سازی کشور در پایگاه‌های مختلف از این واقعیت نیز ناشی می‌شود که اندازه پایگاه‌های مختلف با یکدیگر برابر نیست. در فاصله سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ به ترتیب ۴۹ ،۷۶ ،۵۷ ،۶۸ ،۹۹ ،۱۴۳ ،۲۱۱ ،۲۴۹ ،۳۴۱ ،۴۱۴ ،۶۲۴ ،۸۲۸ ،۹۳۰ ،۹۰۶ ،۹۸۵ و۷۱۲ مدرک از کشور در پایگاه زئولوجیکال رکورد نمایه‌سازی شده است.

دهقانی تصریح کرد: پایگاه اطلاعاتی مدلاین در حوزه پزشکی به نمایه سازی اطلاعات پژوهش‌های بین‌المللی می‌پردازد. غالب اطلاعات این پایگاه متعلق به حوزه علوم پزشکی است، هر چند ماهیت بین رشته‌ای علم باعث می‌شود تا مدارک سایر رشته‌های وابسته به حوزه علوم پزشکی نیز در این پایگاه نمایه شوند. در فاصله سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ تعداد ۷۴ هزار و پنج مدرک از جمهوری اسلامی ایران در این پایگاه نمایه‌ سازی شده است که به ترتیب ۲۵۷ ،۴۰۱ ،۵۵۷ ،۸۶۹ ،۱۱۳۶ ،۱۴۵۲ ،۲۱۲۱ ،۳۳۵۸ ،۳۷۶۸ ،۴۲۵۳ ،۵۲۳۵ ،۶۷۷۲ ،۹۱۲۳ ،۱۰۷۹۲ ،۱۲۱۶۲ و ۱۱۷۴۹ مدرک است.

وی گفت: ۱۶۰ هزار و ۱۰۶ مدرک از ایران در پایگاه مندرجات جاری موسسه تامسون رویترز (آی.اس.آی) منتشر شده است. تعداد مدارک کشور در فاصله سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ در این پایگاه به ترتیب ۱۲۳۰ ،۱۴۵۴ ،۱۹۶۱ ،۲۷۲۰ ،۳۲۶۴ ،۴۲۴۹ ،۵۶۳۲ ،۷۴۲۳ ،۹۰۲۲ ،۱۱۱۹۳ ،۱۲۷۳۹ ،۱۵۷۰۲ ،۱۷۸۰۷ ،۲۰۱۲۹ ،۲۱۸۱۶ و ۲۳۷۶۵ مدرک بوده است.

سرپرست گفت: نمایه استنادی بایوسیس نیز به نمایه‌سازی مجلاتی می‌پردازد که مقالات کشور در آن‌ها نمایه‌سازی شده‌اند. ۵۷ هزار و ۸۲۱ مدرک از جمهوری اسلامی ایران در بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ در این پایگاه ثبت شده است. در فاصله این سال‌ها به ترتیب ۶۲۸ ،۷۳۱ ،۸۶۶ ،۱۲۷۲ ،۱۲۳۴ ،۱۸۷۴ ،۲۳۸۸ ،۲۹۹۵ ،۳۵۹۳ ،۴۲۸۸ ،۵۰۱۹ ،۶۸۱۲ ،۶۹۷۸ ،۶۰۶۳ ،۶۶۳۲ و ۶۴۴۸ مدرک از ایران در این پایگاه نمایه‌سازی شده است.

دهقانی یادآور شد: برای محاسبه میزان واقعی تولید علم کشور در سطح بین‌المللی نیاز داریم تا کمیت خالص تولید علم را محاسبه کنیم. کمیت خالص تولیدعلم یا همان تعداد مدارک خالص به معنی حذف مدارک تکراری در پایگاه‌های اطلاعات علمی مختلف است. یک مقاله علمی متعلق به یک کشور می‌تواند در بیش از یک پایگاه اطلاعاتی نمایه‌سازی شود، زیرا مجله یا کنفرانسی که مقاله درآن منتشر شده است می‌تواند در بیش از یک پایگاه نمایه‌سازی شود. لازم به ذکر است که اطلاعات سال ۲۰۱۵ به دلیل پدیده تاخیر در نشر و تفاوت در سرعت نمایه‌سازی اطلاعات هنوز تکمیل نشده است.

وی افزود: در دوره زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵ خالص کمیت تولید علم ایران در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی به ترتیب ۲۱۳۶ ،۴۹۹۷ ،۶۷۴۳ ،۹۴۹۶ ،۱۱۸۸۰ ،۱۵۷۳۰ ،۲۱۷۶۹ ،۳۰۰۲۵ ،۳۸۹۵۵ ،۴۶۲۴۸ ،۵۲۸۵۶ ،۶۶۴۰۶ ،۷۳۴۰۰ ،۷۷۳۲۹ ،۸۲۰۵۴ و ۸۳۱۹۷ مدرک بوده است.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) گفت: هم‌اکنون می‌دانیم که پژوهشگران جمهوری اسلامی ایران از ظرفیت بسیار بالایی برخوردارند که نیازمند هدایت است تا چنانکه در سند سیاست‌های کلان علم و فناوری ابلاغی توسط مقام معظم رهبری به آن اشاره شده، علم را بیش از پیش به قدرت و ثروت تبدیل کنند. یکی از ملزومات این هدایت چنانچه رهبری معظم انقلاب نیز در شهریور ۱۳۸۷ بر آن تاکید کردند، تبدیل گفتمان پیشرفت علم و فناوری به یک گفتمان پایه در سطح ملی است.