1451720567213_Untitl.png

سایت آزمون دکتری ( www.PhdAzmoon.Net ) –  سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) ارتقای جایگاه دیپلماسی علمی، کمیت و کیفیت تولید علم ایران در سطح بین‌المللی خبر داد.

به گزارش پی اچ دی آزمون به نقل از سرویس علمی ایسنا، دکتر محمدجواد دهقانی در این باره اظهار کرد: پایگاه‌های استنادی به نمایه‌سازی معتبرترین مجلات و کنفرانس‌های بین‌المللی می‌پردازند. انتشار نتایج پژوهش در مجلات و کنفرانس‌هایی که در این پایگاه‌ها نمایه سازی می‌شوند خود بیانگر توان علمی یک کشور است؛ اما توجه بیش از اندازه به این شاخص مانع از توسعه علمی کشور خواهد شد. سند سیاست‌های کلان علم و فناوری ابلاغی توسط مقام معظم رهبری نیز بر همین مساله تاکید دارد. مرجعیت یا همان اثرگذاری علمی، دیپلماسی علمی و اثرگذاری اقتصادی و اجتماعی علم تولید شده از ابعاد کلان دیگری هستند که در این سند مورد تاکید قرار گرفته‌اند. شاید یکی از دلایل عمده تکیه بر آمار کمیت تولید علم، سادگی استخراج آن از پایگاه‌های استنادی به نسبت سایر ابعاد توسعه علمی باشد.

دهقانی افزود: هر چند سال ۲۰۱۵ سپری شده؛ اما اطلاعات پایگاه‌های استنادی در این سال هنوز تکمیل نشده است. بررسی اطلاعات نمایه‌شده در پایگاه استنادی اسکوپوس در تاریخ ۱۳۹۴/۱۲/۲۱ نشان می‌دهد که تعداد دو میلیون و ۸۳۳ هزار و ۴۳۱ مدرک در این پایگاه در سال ۲۰۱۴ نمایه شده است، در حالی که در سال ۲۰۱۵ تعداد مدارک ثبت شده در این پایگاه دو میلیون و ۵۳۳ هزار و ۴۵۱ مورد است. بنابراین هنوز بیش از ۱۱ درصد اطلاعات مجلات و کنفرانس‌هایی که در سال ۲۰۱۵ منتشر شده یا می‌شوند، در این پایگاه نمایه‌سازی نشده‌اند. تعداد مدارک نمایه شده برای سال ۲۰۱۶ تاکنون ۳۹۱ هزار و ۸۷۴ مورد است که تقریبا شامل ۱۴ درصد کمیت تولید علم دنیا می‌شود.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) گفت: بنابر اطلاعات استخراج شده از پایگاه استنادی اسکوپوس، ایران در سال ۲۰۱۰ تعداد ۲۹ هزار و ۶۵۸ مدرک در سطح بین‌المللی منتشر کرده بود. این رقم در سال ۲۰۱۱ به ۳۹ هزار و ۳۰۳ مدرک، سال ۲۰۱۲ به ۴۰ هزار و ۴۳۹ مدرک، سال ۲۰۱۳ به ۴۱ هزار و ۲۹۸ مدرک و در سال ۲۰۱۴ به ۴۳ هزار و ۳۲۹ مدرک افزایش یافت. همان‌گونه که اشاره شده، اطلاعات سال ۲۰۱۵ هنوز تکمیل نشده است. از جمهوری اسلامی ایران تاکنون ۳۹ هزار و ۳۱۲ مدرک در سال ۲۰۱۵ نمایه‌سازی شده است و برابر با آخرین اطلاعات سال ۲۰۱۶ میزان کمیت تولید علم کشور ۸ هزار و ۱۷۱ مورد بوده است.

وی خاطرنشان کرد: رتبه کمیت تولید یا تعداد مقالات تولید شده را باید از رتبه علم کشور متمایز کرد، زیرا کمیت تولید علم فقط یکی از ابعاد توسعه علمی است. بنابراین هر چند این شاخص خود بیانگر جایگاه علمی کشور از یک منظر بسیار مهم است؛ اما تنها یکی از ابعاد توسعه علمی محسوب می‌شود. رتبه کمیت تولید علم ایران مرتبا در حال صعود بوده است. در سال ۲۰۱۰ ایران رتبه ۲۱ کمیت تولید علم دنیا را در اختیار داشت. در سال ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۵ این رتبه مرتبا صعود کرد، به نحوی که در خلال این سال‌ها از رتبه ۱۷ در سال ۲۰۱۱ به رتبه ۱۶ در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ رسیده‌ایم. هر چند اطلاعات سال ۲۰۱۶ کامل نشده است؛ اما بررسی اطلاعات سایر کشورهای دنیا تا تاریخ ۱۳۹۴/۱۲/۲۱ نشان می‌دهد که رتبه ایران تا حال حاضر ۱۵ است.

دهقانی در ادامه گفت: سهم کمیت تولید علم ایران از کل دنیا طی سال‌های گذشته به طور مرتب افزایش یافته است. این واقعیت در حالی رخ می‌دهد که میزان تولید علم دنیا مرتبا در حال افزایش است. ایران در سال ۲۰۱۰ حدود ۱٫۲ درصد کمیت تولید علم دنیا را تولید کرد. این رقم در سال ۲۰۱۱ به ۱٫۵درصد رسید. تا پایان سال ۲۰۱۴ سهم ایران همین یک و نیم درصد بود. در سال ۲۰۱۵ سهم ایران از کل کمیت تولید علم دنیا تاکنون ۱٫۶ درصد و در سال ۲۰۱۶ هم‌اکنون این رقم ۲٫۱ درصد از کمیت تولید علم دنیا است.

دهقانی اظهار کرد: دیپلماسی علمی در سیاست‌های کلان علم و فناوری ابلاغی توسط مقام معظم رهبری به صورت صریح در بندهای مختلف مورد تاکید قرار گرفته است. دیپلماسی علمی از خصوصیات علم مدرن است و باعث افزایش اثرگذاری علمی نیز می‌شود.

وی گفت: اگر یک پژوهش تنها با همکاری پژوهشگرانی از کشور انجام شود، شامل دیپلماسی علمی نمی‌گردد؛ اما اگر این پژوهش با همکاری بیش از یک کشور صورت پذیرد، پژوهش حاصل، یک دیپلماسی علمی است. بررسی پژوهش‌های ایران که با همکاری حداقل یک کشور دیگر صورت پذیرفته، نشان می‌دهد دیپلماسی علمی درحال طی یک روند صعودی است. در سال ۲۰۱۰ سهم دیپلماسی علمی از کل پژوهش‌های کشور ۱۸درصد بود. در سال ۲۰۱۳ این رقم به ۲۰ درصد رسید. در سال ۲۰۱۴ شاهد رشد دیگری در این زمینه بودیم؛ به نحوی‌که ۲۱ درصد از تولید علم کشور، ماحصل فعالیت‌های دیپلماتیک بود. بررسی اطلاعات پژوهش‌های کشور نشان می‌دهد که ۲۲ درصد پژوهش‌های کشور با مشارکت بین‌المللی منتشر شده‌اند که نسبت به سال ۲۰۱۰ نشان دهنده یک رشد چهار درصد است.

سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) تصریح کرد: اثرگذاری علمی مسیر دستیابی به مرجعیت علمی است و مرجعیت علمی اولین بند از سیاست‌های کلان علم فناوری ابلاغی توسط مقام معظم رهبری است. کیفیت تحقیقات از عوامل مهم دستیابی به مرجعیت علمی محسوب می‌شود و امروزه در دنیای علم مدرن استنادها به عنوان اصلی‌ترین شاخص محاسبه میزان مرجعیت علمی محسوب می‌شوند. استنادها بیانگر میزان استفاده از علم تولیدشده هستند. رتبه استنادی کشور تا سال ۲۰۱۴ در پایگاه‌های استنادی اعلام شده و قابل استخراج است. ایران درسال ۲۰۱۰ در رتبه ۲۸ جهان از لحاظ تعداد استنادهای دریافت شده به پژوهش‌هایش بود. در سال ۲۰۱۱ رتبه ایران افزایش یافته و به رتبه ۲۴ ارتقا یافت. ایران در سال ۲۰۱۲ همین رتبه را حفظ کرد و در سال ۲۰۱۳ رتبه استنادی ایران به ۲۳ ارتقا یافت. در سال ۲۰۱۴ رتبه استنادی کشور مجددا ارتقا یافته و به ۲۲ رسید؛ بنابراین در مقایسه با سال ۲۰۱۰ رتبه ایران ۶ پله ارتقا پیدا کرد.

دهقانی گفت: تولید علم کشور تنها به مجلات و کنفرانس‌های بین‌المللی محدود نمی‌شود. بخش قابل ملاحظه‌ای از فعالیت‌های پژوهشی محققان کشور در نشریات ملی منتشر می‌شوند. پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) نمایه‌سازی این مجلات را بر عهده دارد. در سال ۲۰۱۰ تعداد ۳۲ هزار و ۳۰۴ مدرک از پژوهشگران کشور در مجلات ملی منتشر شد، این رقم در سال ۲۰۱۱ به ۳۶ هزار و ۵۵۲ مدرک افزایش یافت. در سال ۲۰۱۲، ۲۰۱۳ و ۲۰۱۴ مجددا کمیت تولید علم کشور حاصل انتشار مدارک در مجلات علمی کشور افزایش یافت و به ترتیب به ۴۲ هزار و ۵۹ مدرک، ۴۵ هزار و ۹۲۵ مدرک و ۴۷ هزار و ۴۱۱ مدرک افزایش یافت. همچنین تاکنون برای سال ۲۰۱۵ تعداد ۲۱ هزار و ۸۴۶ مدرک و برای سال ۲۰۱۶ تعداد ۴۱۵ مدرک از پژوهشگران کشور در مجلات ملی منتشر شده است.

سرپرست ISC خاطرنشان کرد: انتخاب شاخص‌های مناسب و سنجش صحیح توسعه علمی از اهمیت بسزایی برخوردار است؛ به‌نحوی‌که در کشورهای پیشرفته‌تر علمی بر آن تاکید دارند. سند سیاست‌های کلان علم و فناوری ابلاغی توسط مقام معظم رهبری مسیر توسعه علمی کشور را مشخص کرده‌اند. تولید علم در راستای کسب قدرت و ثروت با حفظ ارزش‌های اسلامی هدف اصلی این سند است. تکیه محض بر کمیت تولید علم، کشور را از مسیر توسعه علمی بازخواهد داشت.