داوطلبان اولین آزمون دکتری نیمه‌متمرکز این روزها در کوران مصاحبه قرار دارند، بیش از ۱۴ هزار نفر از داوطلبان این روزها از این دانشگاه به آن دانشگاه، مقابل استادان مختلف می‌نشینند تا به عنوان دانشجوی دکتری پذیرفته شوند، چراکه پس از برگزاری آزمون نیمه‌متمرکز ورود به دوره دکتری هیچ ربطی به نتیجه آزمون ندارد و ملاک، رای استادان است، اما واگویه‌های برخی از این داوطلبان پس از مصاحبه نشان می‌دهد که از روند پذیرش دانشجو در برخی دانشگاه‌ها راضی نیستند.

پوزش از خوانندگان سایت آزمون دکتری : متنی که در زیر مشاهده خواهید کرد مصاحبه روزنامه جام جم با ابراهیم خدایی است که چون قسمت اول آن درباره روزنامه جام جم در آب گل آلود اعتراضات دکتری بود و همچنین بخشی از اواسط و قسمت های آخر نیز که اصلا مربوط به آزمون دکتری نبود و درباره کنکور سراسری دبیرستانی ها بود! حذف شده است.

بنابراین  یک سوم از مصاحبه را که وقت شما را نیز نگیرد به طور خلاصه برایتان قرار دادیم :

…. اگر اجازه بدهید از این بحث بیرون بیاییم و به آزمون دکترایی برسیم که با سر و صدای زیاد این روزها همراه است.  در این آزمون چند نفر شرکت کرده‌اند و بالاخره چند نفر قرار است دانشجوی دکتری شوند؟

در آزمون دکترای امسال ما ۱۳۲۰۰۰ نفر شرکت‌ کننده داشته‌ایم که از این تعداد ۱۰۶۰۰۰ نفر در جلسه آزمون حاضر شدند. براساس ظرفیت‌هایی که به سازمان سنجش تا به حال اعلام شده، حدود ۵۵۰۰ نفر در این مقطع پذیرفته نهایی می‌شوند که این امر براساس نمرات نهایی آنها از مصاحبه است، بنابراین، نمره آزمون و معدل کارشناسی ارشد تاثیری در قبولی نهایی ندارد.

ممکن است بگویید، چند نفر و بر چه اساسی به دانشگاه‌ها برای مصاحبه و بررسی مدارک معرفی شده‌اند؟

تعداد ۱۴۰۴۴ نفر هستند که تا ۳۱ تیر مصاحبه‌ها انجام خواهد شد .  انتظار داریم تا هفته اول مرداد، بررسی‌ مدارک داوطلبان در دانشگاه و مصاحبه‌ها به پایان برسد و نمرات به ما ارسال شود.

بنا بر اظهارات شما، چیزی حدود ۸۵۰۰ نفر باید از گردونه دکتری خارج شوند. در اینجا یک مشکلی به وجود آمده که به معرفی‌شدگان شما برای مصاحبه مربوط است. سازمان سنجش چند برابر ظرفیت داوطلب برای مصاحبه به دانشگاه‌ها اعلام کرده است؟

نکته‌ای که وجود دارد، این است که بحث کاملا فنی است. دقت کنید که ۱۴ هزار و خرده‌ای را برای پذیرش ۵۵۰۰ نفر داریم. در کل زیر ۳ برابر داوطلب است. منتهی نکته‌ای که اتفاق می‌افتد، این که به دانشگاه‌ها بیش از ۵ برابر داوطلبان معرفی شده‌اند. چون هر فرد به ۵ دانشگاه برای مصاحبه معرفی شده است. یعنی یک فرد ۵ ظرفیت را برای مصاحبه اشغال می‌کند. درست است تعداد واقعی داوطلبان ما نسبت به ظرفیت دانشگاه‌ها کمتر از ۳ برابر است، اما به دانشگاه‌ها بیشتر از ۶ برابر داوطلب معرفی شده است که البته به صورت مجازی است. چون شما به عنوان داوطلب هم به شریف معرفی شده‌اید هم به تهران یا شهید بهشتی و… در نتیجه دانشگاه در حال حاضر بیش از ۶ برابر ظرفیت داوطلب مجازی برای مصاحبه دارد، اما ظرفیت واقعی ما زیر ۳ برابر است.

به هر حال این مساله باعث شده روند مصاحبه در دانشگاه‌ها کمی گره بخورد.

نه این طور نیست. قضیه پذیرش دکتری با سیستم پذیرش تمام مقاطع فرق می‌کند. ما در حالتی که داوطلب را فقط به یک کد برای مصاحبه معرفی می‌کنیم، شما براحتی ظرفیت اسمی و مجازی را یکسان می‌بینید. ولی وقتی داوطلب به ۵ دانشگاه معرفی می‌شود، تفاوت مبنایی با سایر آزمون‌های سازمان سنجش دارد. من می‌توانم تعداد نفرات را کمتر کنم، اما این کار ایراداتی دارد: یکم این که دانشگاه در این مرحله اختیار دارد هر نمره‌ای که می‌خواهد به داوطلب بدهد و ما نمی‌خواهیم استقلال دانشگاه در پذیرش دکتری خدشه‌دار شود. دوم این که در این فاز،‌ نمره آزمون هیچ تاثیری ندارد و پذیرش دانشجو صرفا براساس نمره داوطلب در مصاحبه و بررسی مدارک در دانشگاه مشخص می‌شود.

پس سلیقه دانشگاه است که داوطلب را به دانشجوی دکتری تبدیل می‌کند.

این سلیقه نیست. ما به استادان اعتماد داریم. ما نمی‌خواهیم استقلال استادان و دانشگاه‌ها را بگیریم.

ببینید شما روند معرفی دانشجویان به دانشگاه‌ها را برای مصاحبه توضیح دادید، اما گویا دانشگاه‌ها در این زمینه توجیه نیستند. ظرفیت یک دانشگاه ۸ نفر است. قرار بود ۳ برابر ظرفیت تا ۲۴ نفر معرفی شود. این توضیحی که شما می‌فرمایید، گویا چندین برابری دانشگاه‌ها روشن نیست. چون گاه تا ۸۰ نفر برای مصاحبه معرفی شده‌اند و مسوولان دانشگاه و استادان، انتظار این تعداد داوطلب دکتری را نداشته‌اند. داوطلبان با زحمت به برخی دانشگاه‌های دور رفته‌اند و کلی هزینه کرده‌اند، اما استادان به خاطر تعداد بالای آنها خسته شده‌اند و از تعدادی از آنها مصاحبه نکرده‌اند. چرا این اتفاق‌ها افتاده است؟

سوال شما را جواب داده‌ام. بله برخی دانشگاه‌ها و رشته‌ها تا ۸۰ نفر هم داوطلب برای مصاحبه معرفی شده‌اند که خیلی زیاد نیست. نکته اینجاست که این ۸۰ نفر به ۵ مکان دیگر هم معرفی شده‌اند. مثلا در رشته ادبیات فارسی فرض کنید ۵ دانشگاه دانشجو می‌گیرد. مثلا یک دانشگاه ۳ و یک دانشگاه ۴ نفر جذب می‌کند. مجموعا هم ۲۰ نفر ظرفیت پذیرش دکتری در این رشته داریم. گفتیم اگر ظرفیت را ۵ برابر کنیم می‌شود ۱۰۰ نفر. پس قاعدتا باید ۱۰۰ داوطلب را برای مصاحبه معرفی کنیم. وقتی این کار را انجام دهیم، به اندازه ظرفیت واقعی، داوطلب معرفی می‌کنیم که ۳ برابر نیست. نکته دیگر این که وزارت علوم می‌خواهد دانشگاه در پذیرش دانشجوی دکتری اختیار داشته باشد. ما چاره‌ای نداشتیم که بیشتر از ۵ برابر حرکت کنیم و ۸ برابر ظرفیت داوطلب داده‌ایم. ولی نفر واقعی برای پذیرش زیر ۳ برابر ظرفیت است. ما با این کار شانس داوطلبان را برای پذیرش به هر حال در یک دانشگاه افزایش داده‌ایم. در نتیجه حقی که داوطلب و دانشگاه دارد عملی کرده‌ایم. ما به دانشگاه‌ها و معاون آموزشی آن اعلام کرده‌ایم، خیلی از مسوولان و استادان توجیه شده‌اند.

الان مشکل اینجاست که پیش از مصاحبه چرا برخی دانشگاه‌ها توجیه نشده‌اند.

ما نامه زده‌ایم و به دانشگاه‌ها توضیح داده‌ایم. اگر دانشگاهی گروه خود را توجیه نکرده، مشکل دیگری است.

یعنی به دانشگاهی مثل کرمان اعلام شده بود که برای یک رشته قرار است به جای ۲۴ نفر با ۸۹ نفر مصاحبه کند؟

بله، گفته شده است.

محتوای مصاحبه‌ها در برخی دانشگاه‌ها به نقل از برخی داوطلبان نشان می‌دهد که گاهی سوالات هیچ ربطی به سابقه علمی افراد ندارد و این امر به شائبه انتخاب داوطلبان پیش از مصاحبه توسط استادان دامن زده، آیا سازمان به روند مصاحبه‌ها نظارتی دارد؟

ما آزمونی برگزار کردیم. ۱۴ هزار نفر را معرفی کرده‌ایم که از نظر ما این افراد واجد شرایط دکتری هستند. اگر دانشگاهی خارج از چارچوب تعیین شده دانشجو می‌گیرد، سازمان موظف به ممانعت است، از نظر ما همه این افراد حداقل‌های علمی را دارند. دانشگاه تصمیم‌گیرنده است. ملاک‌ها تعیین‌شده، دانشگاه‌ها براساس آیین‌نامه رسمی باید انتخاب کنند. پیش از این هیچ فیلتری وجود نداشت، دکتری مثل کنکور سراسری نیست و این سیستم می‌تواند جلوی بی‌عدالتی‌ها را بگیرد.

چطور عدالت را اجرا می‌کند، وقتی برخی استادان هنوز دانشجوهای آشنا به خودشان را جذب می‌کنند.

خدایی: سازمان سنجش تلاش کرده است تا با معرفی ۶ تا ۸ برابر ظرفیت داوطلبان برای مصاحبه دکتری، شانس پذیرش آنها را افزایش دهد.

نه قبلا هیچ گونه غربالگری نبود، دانشجوی ضعیف گاهی به خاطر نزدیکی به گروه، دانشجوی دکتری می‌شد، اما حالا یک امتحان سراسری از مجموع ۱۰۶ هزار نفر فقط ۱۴ هزار نفر را معرفی کرده است. اینها، همه بچه‌های بااستعدادی هستند که حالا هر کدام انتخاب شدند از نظر ما صلاحیت علمی دارند، ما جلوی حق‌کشی‌های آشکار را گرفته‌ایم. این شیوه پذیرش بینابین است که فعلا ۲ سال به صورت‌ آزمایشی اجرا می‌شود تا در صورت بروز مشکل، اصلاح شود.

ولی به نظر من حتی از این ۱۴ هزار نفر، دانشگاه‌ها تمایل دارند دانشجویان خودشان را جذب کنند.

نه من با این نظر مخالفم چون طبق آمار، ۳۳ درصد داوطلبان به دانشگاه خودشان معرفی شده‌اند، این انتخاب براساس نحوه علمی داوطلبان انجام شده است.

حالا بفرمایید قیمت مصاحبه ۲۵ هزار تومانی بر چه مبنایی تعیین شده به نظر شما کمی زیاد نیست، ۱۲۵ هزار تومان بابت معرفی به ۵ دانشگاه البته به اضافه هزینه اقامت و رفت و آمد و…؟

این رقم به حساب دانشگاه واریز می‌شود و جزو مصوبات دفتر گسترش وزارت علوم است که برای به کار گرفتن ۵ استاد برای نیم‌ساعت رقم زیادی نیست، چون این بودجه به صورت جداگانه از قبل پیش‌بینی شده، در گذشته داوطلب به هر دانشگاه حداقل ۵۰ هزار تومان می‌داد و به نظر من رقم فعلی قابل دفاع است.

شما از من انتظار دارید از نحوه گزینش شما سر در بیاورم در حالی که، استادان دانشگاه‌های شما هنوز توجیه نیستند و داوطلبان را در برخی دانشگاه‌ها سرمی‌دوانند، چرا معمولا نحوه گزینش دانشجو در سازمان سنجش گاهی آنقدر پیچیده می‌شود که گاه مسوولان سازمان هم نمی‌توانند آن را شفاف بیان کنند؟

این قانون است خانم، ما تعیین نکردیم، بارها هم از جزئیات آن صحبت کرده‌ایم.

کدام قانون، وقتی دانشگاه، با ۱۰ ـ ۱۵ نفر از بچه‌ها مصاحبه نمی‌کند، چون تعدادشان از حد استاندارد از پیش اعلام شده بیشتر است و می‌گوید بروید از سازمان سنجش بپرسید!

شما بروید از دانشگاه‌های تهران بپرسید، ببینید مشکلی وجود دارد؟ چرا از دانشگاه علامه طباطبایی گزارش تهیه نمی‌کنید که همه چیز در کمال آرامش و نظم اجرا شده و هیچ مشکلی پیش نیامده است، شما در یک دانشگاه اگر یک گروه را می‌بینید که توجیه نشده، قرار نیست که ‌به تمام دانشگاه‌ها تعمیم بدهید.

شما بگویید در یک دانشگاه، چه کسی از این بی ‌نظمی متضرر می‌شود، غیر از این است که داوطلبان با صرف هزینه و زمان ضرر می‌کنند؟

نه این طور نیست، تمام این ضعف که شما می‌گویید به سازمان به طور دقیق اعلام می‌شود، ما دوباره به تمام دانشگاه‌ تذکر داده‌ایم.

با تشکر از کتایون مصری ( خبرنگار جامعه روزنامه جام جم )