سایت‌‌آزمون‌دکتری‌ ( www.PhdAzmoon.Net ) : دکتر جعفر مهراد، استاد علم اطلاعات و دانش شناسی دانشگاه شیراز و بنیان گذار پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) نوشت : دانشگاه های کشور در رتبه بندی های بین المللی از نظر تحقیقات علمی با یک سری شرایط خاص درگیر هستند. سه نظام رتبه بندی بین المللی تایمز، شانگهای و Q.S در رتبه بندی های سالانه تنها و گاهی به صورت موردی و برحسب رشته های موضوعی حضور دانشگاه تهران، صنعتی شریف و صنعتی اصفهان را گزارش می کنند. البته دانشگاه صنعتی امیرکبیر، علوم پزشکی تهران، تربیت مدرس و دو، سه دانشگاه دیگر در یک یا دو رشته موضوعی جزء دانشگاه های ممتاز محاسبه می شوند.

رتبه بندی ها به طور کلی بر اساس پژوهش های علمی، شهرت و اعتبار دانشگاه ها عمل می کنند و از این رو هر چه عمق تحقیقات علمی بیشتر باشد، حضور دانشگاه ها در نظام های رتبه بندی بین المللی پررنگ تر خواهد بود.

بسیاری از کشورها ترتیبی اتخاذ کرده اند تا بین دانشگاه ها و سازمان های تحقیقاتی پیوند محکمی برقرار باشد و این کشورها از این پیوند در رتبه بندی های بین المللی سود می برند.

شاید در گذشته توجه چندانی به این مسئله معطوف نشده ولی اکنون سالهاست که دولت به برقراری چنین ارتباط تنگاتنگی تاکید دارد و خواهان برقراری رابطه بین دانشگاه و صنعت است.

با وجود ۲۳ هزار عضو هیات علمی در دانشگاه های دولتی، ۱۱۲ هزار دانشجوی کارشناسی ارشد و ۳۵ هزاردانشجوی دکتری و نیز واحدهای تحقیق و توسعه در صنایع و دستگاه های اجرایی، باید بتوانیم این نوع فعالیت های علمی سطح بالا را به سمت رتبه بندی های بین المللی سوق دهیم.

تحقیقات علمی باکیفیت به سرمایه گذاری بیشتر در دانشگاه ها نیاز دارد و سرمایه گذاری اندک در دانشگاه ها تاثیر قابل ملاحظه ای در تحقیق و توسعه نخواهد داشت چنانکه در حال حاضر سهم پژوهش از تولید ناخالص داخلی در حدود ۰٫۴۷ درصد است که باید افزایش یابد.

دانشگاه های بزرگ کشور که دانشگاه های پژوهش محور هستند، ترکیبی از دانشجویان ممتاز و اعضای هیات علمی برجسته را در اختیار دارند. صنعت و شرکت ها باید با این دانشگاه ها برای نیل به توسعه اقتصادی همکاری کنند و این روشی است که در بسیاری از کشورهای پیشرفته صنعتی معمول است. مثلا در آمریکا دانشگاه های استنفورد و برکلی به عنوان کاتالیزور برای «دره سلیکون» یا انستیتو فناوری ماساچوست(MIT) که صدها شرکت دانش بنیان را سرپرستی می کند، عمل می نمایند.

سیاست های علمی کشور باید به گونه ای باشد که دانشگاه ها بتوانند از کشورهای پیشرفته جهان الگوبرداری کنند. بسیاری از کشورها نیز از الگوهای موفق آموزش عالی کشورهای پیشرفته به عنوان مدل دانشگاه های آینده استنفاده می کنند.

جمهوری خلق چین با سرمایه گذاری هنگفت از برنامه های درسی، تحقیقاتی و روش های روابط با صنعت دانشگاه های اروپایی و آمریکای شمالی الگوبرداری می کند. روسها هم با پروژه اسکولکوو (Skolkovo) می کوشند «دره سیلیکون» مجاری خود را ایجاد و با همکاری MIT علوم و فناوری های نوین را در دانشگاه های خود پیاده سازی کنند.

پروژه اسکولکوو پروژه ای جالب است، روس ها می خواهند از تمام خصیصه های مثبت کشورهای پیشرفته بهره برداری و از آن به عنوان نیروی پیشرانش اقتصاد استفاده کنند.

هدف از بیان نمونه ها آن است که دولت در مورد دانشگاه ها بهتر است مدل سازی کند. همکاری شرکت های ایرانی و بین المللی با برنامه های پژوهشی دانشگاه ها به ویژه بعد از رفع تحریم های اقتصادی اجتناب ناپذیر است. در ایران حقوق مالکیت معنوی باید به طور جد قانون مند شده و آرایه ای از شرکت های ایرانی و خارجی با سرمایه گذاری برای کسب و کار کوچک با پتانسیل رشد بلند مدت برای نسل آتی ایده ها را پیاده سازی کنند.

شاید سوال کنند که آیا اتخاذ این روش ها به موفقیت دانشگاه ها و صنعت منجر خواهد شد؟ هیچ کس نمی داند. ۵۰ سال طول کشید تا دره سیلیکون ساخته شود بسیار از کشورها نیز سعی کرده اند ولی موفق نشده اند با وجود این ملاحظه می کنیم که دولت روسیه، میلیاردها دلار صرف می کند تا مسیری که برای توسعه تحقیق و توسعه گشوده است را تغییر دهد.

روسیه متخصصانی را از MIT و شرکت های چند ملیتی مانند زیمنس، نوکیا و سیسکو جهت همکاری دعوت کرده است تا در پژوهش های عملی این کشور شرکت کنند.

مشاهده می کنیم که بسیاری از کشورها درحوزه پژوهش برای آینده سرمایه گذاری می کنند. اکنون زمان آن رسیده که سهم پژوهش در جمهوری اسلامی آنگونه که در سیاست های ابلاغی علم و فناوری مقام معظم رهبری آمده است از تولید ناخالص داخلی تا ۴ درصد افزایش یابد.

به جای کاستن از بودجه آموزش و پژوهش یا به جای حفظ بودجه های پژوهشی در سطح کنونی باید بر عکس عمل کرد. آینده ایران به تسلط بر فناوری ها و ورود به عرصه های رقابت در علم و فناوری بستگی دارد.

به جای انتخاب چرخه های دو، سه ساله باید ۵ یا ۱۰ سال جلوتر اندیشید. نگاه رو به جلو شباهت زیادی به نگاه رو به جلوی کشورهای ژاپن، اروپای غربی و آمریکا در دهه ۱۹۸۰ میلادی دارد که تنها بازیگران صنعتی بودند.

دانشگاه های ایران اکنون باید ضرورت های قرن ۲۱ را که به قرن نوآوری شهرت دارد، درک کنند. روس ها چینی ها و کره ای ها و بسیاری دیگر از کشورهای جهان، برنامه های خود را به عمل تبدیل کردند و الگوهای موفق کشورهای توسعه یافته را درکشورهای خود پیاه سازی می کنند.

برای برتر بودن ایران باید در پژوهش های دانشگاهی سرمایه گذاری کنند.

 

سایت آزمون دکتری : www.PhdAzmoon.Net

عضویت در خبرنامه پی اچ دی آزمون