سایت آزمون دکتری ( www.PhdAzmoon.Net ) – در حالی که هر روز بر شمار کرسی‌های دانشگاهی و هر سال بر تعداد مراکز آموزش عالی افزوده می‌شود، به نظر می‌رسد، این سیاست‌های مدرک گرایانه تنها جوانان دانش آموخته کشور را به سمت باتلاق بیکاری هدایت کرده است.

 

به گزارش پی اچ دی آزمون به نقل از خبرنگار حوزه دانشگاهی  گروه علمی پزشکی باشگاه خبرنگاران جوان؛ انگار نمی‌شود دانشگاه نرفت و اگر کسی مدرک دانشگاهی نداشته باشد، یعنی بی سواد است. سال‌ها است جوانان برای رفتن به دانشگاه با یکدیگر رقابت می کنند و تقریبا همگی در هر رشته‌ای که پذیرفته شوند، وارد می‌شوند و دو تا چند سال از عمرشان را پشت میزهای دانشگاه‌ها می‌گذرانند. آنها برای دریافت یک مدرک چند سال عمر به اضافه میلیون‌ها تومان هزینه، صرف می کنند.
برخی جوانان حتی بعد چند صباحی درس خواندن در دانشگاه‌ها اغلب یا راه به جایی نمی برند یا در آن رشته هرگز کار نکرده و اصلا وارد بازار کار نمی شوند، درواقع این افراد اجازه می دهند چند سال از عمر و هزینه ای که شده به راحتی به هدر برود! اما این افراد آن چنان هم مقصر نیستند چرا که گاهی با این نیت که نگویند فلانی دانشگاه نرفته و تحصیلات عالیه ندارد قدم در راه علم و دانشگاه گذاشته‌اند و نگاهشان به تحصیل، با بقیه اندکی متفاوت است یا اینکه تلاش خود را کرده و در پیداکردن شغلی مناسب راه به جایی نبرده‌اند.
دکترهای خانه نشین/ وقتی دانشجوی معماری در درمانگاه کار می کند!
دکترا خانه نشین شدند
براساس آمار وزارت کار در سال ۱۳۸۴ تعداد دومیلیون و ۱۱۵هزار نفر دارای تحصیلات فوق‌دیپلم و لیسانس بودند که بعد از فراغت از تحصیل به جای فعالیت در بازار کار، همچنان در صف بیکاران هستند. این تعداد در سال ۱۳۹۳ به میزان پنج میلیون و ۲۱۲ هزار نفر تنها در این دو گروه فارغ‌التحصیل افزایش یافته است. 
مطابق این گزارش، تعداد ۶۰۱ هزار نفر با مدرک فوق‌لیسانس و دکتری حرفه‌ای و تخصصی، غیر‌فعال هستند. اگر تعداد افراد بیکار دارای مدرک بالاتر از فوق‌لیسانس را به ۶۰۱ هزار بیکار (فوق‌لیسانس و دکتری حرفه‌ای و تخصصی) اضافه کنیم، حدود ۷۳۰ هزار نفر دکتری خانه‌نشین داریم. 
راه تحصیل باز است اما راه بازارکار نه!
محمود حریرچی استاد دانشگاه و جامعه‌شناس درباره بیکاری افراد تحصیل کرده، بیان کرد: متاسفانه به دلیل نبود شغل، بسیاری از فارغ التحصیلان مجبور می‌شوند به شغل‌هایی پناه ببرند که مرتبط با رشته تحصیلی‌شان نیست. از طرف دیگر از آنجایی که نتوانستیم برای افراد جامعه شغل ایجاد کنیم راه دانشگاه را برای آنها باز گذاشته‌ایم.
او نیز معتقد است که اکثر پسران برای تاخیر در سربازی و اکثر افراد برای کسب شرایط مناسب تر از نظر ازدواج، اقدام به ادامه تحصیل می‌کنند. 
فرار از بیکاری به قیمت دکتر مهندس شدن
این استاد دانشگاه با اشاره به جو ایجاد شده در جامعه نسبت به تحصیلات می‌گوید: افراد گمان می‌کنند تحت تاثیر عناوین دکتر، مهندس، دانشگاهی و… هم می‌توانند از بیکاری فرار کنند و هم دارای مرتبه اجتماعی شوند. در صورتی که از مرتبه اجتماعی فردی که دارای مدرک تحصیلی بالایی بوده اما بیکار است، کم می‌شود. متاسفانه موفقیت در جامعه ما خلاصه به تحصیلات دانشگاهی شده است. 
حریرچی بر این نکته تاکید می‌کند که تحصیلات بالاتر توقعات شغلی را بالاتر می‌برد و ادامه می‌دهد: فردی که حاضر است با مدرک دیپلم مشغول به کاری شود، نمی‌پذیرد که با مدرک لیسانس همان کار را انجام دهد. از طرف دیگر افراد تحصیل‌کرده گمان می‌کنند که باید پشت میز نشینند و شرح وظایف مشخص داشته باشند یعنی حتی خلاقیت و کارآفرینی بین افراد وجود ندارد.
تب مدرک‌گرایی ۴۰ درجه شده
درجه تب ادامه تحصیل به ویژه در دوره‌های کارشناسی ارشد و دکتری موازی با تب مدرک‌گرایی رو به افزایش است. به طوری که سال ها است افراد، دیگر به مدرک کارشناسی رضایت نمی دهند و حتی بدون اینکه مدرک تحصیلی شان در یافتن شغل یا افزایش حقوقشان تاثیری داشته باشد، در جهت ادامه تحصیل گام بر می دارند.
با وجود اطلاع نسبی جامعه از وضعیت بیکاری فارغ التحصیلان دانشگاهی و اینکه بازار فعلی کار کشور نیازی به بسیاری از رشته های تحصیلی به دلیل تکمیل بودن ظرفیت تا حداقل چندین سال ندارد، باز هم بر ورود به دانشگاه‌ها و تحصیل در هر رشته‌ای اصرار ورزیده می شود و بدتر اینکه نه در دوران تحصیل و نه در دوران انتظار برای ورود به بازار کار، قریب به اتفاق کارجویان فارغ التحصیل دانشگاهی کمترین تلاشی برای تحقیق در بازار واقعی کار و کسب مهارت های لازم آن از جمله تسلط به کار با کامپیوتر، آشنایی با زبان خارجی و کسب فنون دیگر را انجام نمی دهند.
دکترهای خانه نشین/ وقتی دانشجوی معماری در درمانگاه کار می کند!
وقتی دانشجوی معماری در درمانگاه کار می کند
سعیده رضایی فارغ التحصیل رشته معماری است که صندوق‌دار درمانگاه شده و وقتی به صورت اتفاقی با او هم‌کلام شدیم، گفت: برای تحصیل به شدت به رشته معماری علاقه‌مند بودم و حاضر شدم چهار سال از عمرم را برای این رشته صرف کنم اما متاسفانه بعد از فارغ التحصیلی متناسب با رشته‌ام شغلی را پیدا نکردم و در چندین مورد هم سابقه کار می خواستند که چون من اول راه بودم نتوانستم مشغول به کار شوم.
او می گوید: راه‌اندازی شرکتی متناسب با رشته هم نیاز به یک سرمایه داشت که از عهده من و خانواده‌ام خارج بود، از این رو تصمیم گرفتم کار دیگری را انتخاب کنم و به دلیل نزدیکی درمانگاه به منزل در دو شیفت اینجا کار می کنم.
برخی رشته ها بازاری برای کار ندارند
یکی از مهم ترین دلایلی که باعث به وجود آمدن بیکاری قشر تحصیل کرده شده، عدم ارتباط صحیح و منطقی بین دانشگاه و بازار کار است تا جایی که هر یک از این بخش ها به صورت کاملا جزیره ای و جدا از دیگری کار می کند. دانشگاه ها امروز در رشته‌های گوناگونی بدون توجه به نیاز واقعی بازارکار، دانشجو تربیت می کنند، اما بازار کار تنها به آن بخشی از فارغ التحصیلان توجه دارد که بتواند نیاز واقعی خود به نیروی کار را برطرف کند.
باقی ماندن این شرایط درباره اشتغال فارغ التحصیلان دانشگاهی و ناتوانی دانشگاه‌ها و یا بی توجهی دانشجویان به لزوم کسب مهارت های شغلی مورد نیاز بازار کار، باعث شده تا همواره نرخ بیکاری فارغ التحصیلان دانشگاهی که انتظار می رود باید در وضعیت مناسبی باشد، بیش از سایر گروه ها و گاهی تا دو برابر متوسط نرخ بیکاری کشور باشد.
گوشه چشمی به اشتغال فارغ التحصیلان
ناشناخته ماندن ظرفیت های قابل ارائه مراکز فنی و حرفه ای کشور در بحث مهارت آموزی و کم توجهی دانشجویان به نیازهای واقعی بازار کار، علاوه بر اینکه باعث افزایش تعداد بیکاران فارغ التحصیل در رشته های گوناگون شده است، زمینه بی اعتمادی کارفرمایان به این گروه‌ها را نیز دامن می زند!
دکترهای خانه نشین/ وقتی دانشجوی معماری در درمانگاه کار می کند!
مسعود شفیعی رییس دانشگاه فنی و حرفه‌ای با بیان اینکه اغلب فارغ التحصیلان این دانشگاه کارآفرین بوده و بیش از ۷۰ درصد این نیروها جذب بازار کار می شوند، افزود: در بین دانشگاه‌های دولتی، مراکز تقاضامحور و مهارت محور نداریم؛ این در حالی است که دانشگاه فنی و حرفه‌ای در وهله نخست گوشه چشمی به بازارکار داشته و نیروهای خود را با توجه به نیاز بازار آموزش می دهد، از این رو تنها دانشگاه مهارت محور ایران دانشگاه فنی و حرفه‌ای است. همچنان در تلاش هستیم نیروهایی را تربیت کنیم که در بازارکار شغلی را بیابند و سربار جامعه نباشند. 
ز گهواره تا گور دانش بجوی
بنابراین در ایران همه فکر می کنند تا جایی که وقت و استعداد دارند باید مقاطع تحصیلی را درست یکی پس از دیگری ادامه دهند! کارکرد اصلی هم، نه دغدغه توسعه دانش و مهارت فردی است و نه پیشرفت علم. عمدتاً یک عنوان است. این را از اینجا میفهمیم که میبینیم برخی دوستانمان در دوره دکترا، درد  دل می کنند که باید هر هفته یک مقاله بخوانند! این خود نشان می دهد که مقاله خواندن، یک “درد” است نه “غذایی برای یک روح گرسنه علم”
اما هر یک از ما، باید در درجه اول با شناسایی علایق و استعدادهای خود، زمینه ای را که در نهایت تمایل به اشتغال و صرف انرژی خود در آن داریم، مشخص نموده و سپس با تحقیقات لازم، بهترین و موثرترین روش برای کسب مهارت های لازم در آن رشته را انتخاب کنیم. والدین با کسب اطلاعات کافی و بدون تاثیرپذیری از جوهای غالب، می توانند کمک فراوانی به فرزندان جوان خود در این باره کنند. این گونه می توانیم با صرف کمترین هزینه ها، بهترین نتایج را کسب نموده و در نهایت، هر یک به سهم خود گامی در جهت توسعه و پیشرفت هر چه بیشتر کشورمان برداریم.
گزارش از محیامعصومی